ALZHEİMER HASTALIĞINDA SIKINTI VERİCİ DAVRANIŞLARLA BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

ALZHEİMER HASTALIĞINDA SIKINTI VERİCİ DAVRANIŞLARLA BAŞA ÇIKMA YÖNTEMLERİ

Hepimizin bildiği gibi unutkanlık Alzheimer hastalığının bir belirtisidir. Fakat konuşma yeteneğinin körelmesi gibi daha birçok rahatsız edici davranışlar da gelişebilir. Beyindeki nörotransmitterlerin hasar görmesi sevdiğiniz kişinin farklı şekillerde davranmasına neden olabilir. Bu yeni gelişen davranışlar aile üyelerini oldukça şaşırtabilir.

Bir beyin hastalıkları uzmanının yorumu; “Aile bakıcılarına sevdikleri kişinin beyninin bir İsveç peyniri gibi düzensiz çukurlarla dolu olduğunu düşünmelerini söylüyorum. Bu hastalık normal şekilde işlev görmesine izin veren beyin hücrelerini ele geçiriyor.” Aynı uzman bu hastalığı, Alzheimer olan kişilerin bir yandan beyin fonksiyonlarını kullanmaya çalışırken diğer yandan beyinlerinde çukurlar açtıklarını söyleyerek açıklıyor.

Ardından farklı davranışları da beraberinde getiren beyindeki bu psikolojik değişikliklerin farkında olmak Alzheimer hastası sevdiğiniz kişinin yanlış anlaşılmalardan dolayı yaşayacağı acıyı hafifletecektir.

8 Farklı Davranış ve Başa Çıkma Yöntemleri

Alzheimer hastalığının bireylerin bünyesinde ortaya çıkardığı farklı değişiklikler ve bireyde kafa karışıklığına neden olacak davranışlarla mücadele edecekleri birçok şey vardır. inatçı, öfke gibi önceden var olan özellikleri gün yüzüne çıkartabilir. Bu yazıda Alzheimer hastası bireyler tarafından sergilenen birkaç ortak davranış listesi ve bu değişik durumlarla baş etmek için öneriler yer almaktadır.

1. Bir şeyleri biriktirme, saklama ya da kaybetmek:

Alzheimer hastası kişiler bir yere koydukları eşyaları sıkça unuturlar ya da korumak için eşyalarını saklarlar. Paranoyayı tetikleyen hareketlerde bulunurlar.

Öneri: Sevdiğiniz kişiye eşyaların nerede olduğu ile ilgili sorular sormaktan kaçının. Çekmece ve dolap gibi sınırsın saklama imkanı bulabileceği yerleri kilitleyip değerli eşyalarınızı emniyette tutarak gelecekteki aksilikleri önleyin. Döşek, yastık altı gibi göze çarpan yerleri kontrol edin ve çöpü atmadan önce, çöp kutunuza bakın. Eğer sevdiğiniz kişi paranoya tavırları sergiliyorsa, iddialarının gerçekliğinden şüphe etmeyin. Kabul etmek yerine ne olduğu ile ilgili mantıklı bir açıklama yapın.

2. Amaçsızca Dolanmak:

Alzheimer hastaları bir şeyleri kaybetmenin sonucu olarak akıllarındaki bir şeyi ya da birini bulmak için amaçsızca dolanabilirler. Bu aynı zamanda sevdiğiniz kişinin egzersize ihtiyacı olduğunu, bir şeye canının sıkıldığını ya da sıkıntıdan dolayı gezdiğinin de göstergesi olabilir. Ne olursa olsun, amaçsızca dolanmak yalnız yaşamanın oldukça tehlikeli olduğunu gösteren ciddi bir belirtidir.

Öneri: Hastalığın ilerleme hızını belirlemek için hastayı izleyin. Her gün aynı saatte duş almak istediği oldu mu? Sevdiğiniz kişinin sıkça nerede olduğunu kontrol edin. Kilitleyerek ya da hareket dedektörü ile evi güvence altın alın ve banyo, yatak odası gibi yerlerde karanlıkta kalmaması için gece lambası kullanın. Sevdiğiniz kişinin detaylı iletişim bilgilerinin olduğu bileklik taktığından, hafıza kaybı yaşadığını belirttiğinizden ve telefon numarası gibi basit iletişim numaralarının olduğu cep kartı taşıdığından emin olun.

3. Uygunsuz Cinsel Davranışlar:

Ara sıra kendini ifşa etme ve amaçsız mastürbasyona neden olur fakat cinsel faaliyet isteği çok nadirdir ve beyin hasarının direk sonucudur.

Öneri: Tepkilerinizi kontrol altında tutun ve sakince sevdiğiniz kişiyi banyoya götürün ya da kıyafetlerini giymesine yardımcı olun. Sürekli genitalle oynuyorsa, ya özel bir yere götürün ya da dikkatlerini dağıtacak başka şeyler verin.

4. Tekrarlanan Sorular ve Davranışlar:

Alzheimer hastaları bazen aynı soruyu tekrar tekrar sorarlar çünkü cevabı unuturlar ve bu bazen de kendilerini ifade edememe endişesinin bir sonucudur. Diğer yandan, aynı havluyu birkaç kez katlamak gibi tekrarlayıp duran davranışlar beynin tutukluk yaptığının göstergesidir.

Öneri: Genel olarak Alzheimer hastası bireyler tekrar tekrar sorulan sorulara cevap vermek istemezler. Kendilerini rahatlatacak ya da yapacak bir şey bulmaya çalışırlar. “Her şey yolunda,” gibi cümlelerle onları rahatlatmaya çalışın. Tekrarlanan hareketleri dengelemek için dokunmak beyin tutukluğunu gidermeye yardımcı olabilir ve yeni faaliyetle uğraşmaları için onları teşvik edin.

5. Batırmak:

Anıların harekete geçmesi ve güvenlik aracı olarak akıl rahatsızlığı olan kişiler sıklıkla bakıcılarına bir şey batırmaya meyillidirler.

Öneri: Odadan ayrıldığınızda zamanlayıcı kurun, sevdiğiniz kişinin zamanlayıcı durduğunda döneceğinizi bilmesini sağlayın ya da iplik yumağını sarmaları gibi onları meşgul edecek görevler verin. Gerekliyse banyoyu kilitleyin ve sevdiğiniz kişiye dışarıda göz kulak olarak ona kişisel zaman vermek bir destek sistemine sahip olduğunuzdan emin olun.

6. Şikayetler ve saldırılar:

Akıl rahatsızlığı olan birinin ona en yakın kişi için yaptığı yorumlar ve davranışlar yaralayıcı olabilir. “Kızım beni tüm gün buraya kilitliyor,” gibi durumla ilgili yanlış ve pervasız yorumlarla görgü kurallarını öğrenmemiş bir çocuktan yakınmaktan ziyade kısıtlı bilgiyle durumu açıklığa kavuşturmaya çalışırlar.

Öneri: Beyin fonksiyonları bozulmuş, hasta kişiler için iyi göründükleri düşüncesini kavramaları önemlidir. Öfkeli etkileşimlerden kaçınmak için yorumları kabul etmemeniz gerektiği gibi ret de etmeyin. Misafirlere davranışlarını açıklayabilir ve konuyu değiştirebilirsiniz ya da sevdiğiniz kişinin dikkatini başka bir şeye yöneltebilirsiniz.
Akıl rahatsızlığı olan birinin düzensiz ilişkileri vardır ve bu şikayetlere ya da ağır konuşmalara objektif yaklaşmalarını daha da zorlaştırır. Böyle bir durumda bu konuda özel eğitim almış bir uzmandan ya da terapistten yardım almak faydalı olacaktır.

7. İnatçılık ve Dik Başlılık:

İnatçı tavırlar hasta olduklarını hatırlamadıkları halde ilaç almaları gibi ne olduğunu hatırlamamaktan kaynaklı bir tepkidir.

Öneri: Rahat olun ve tartışmaktan kaçınmak için uzlaşmaya çalışın. Ucu açık sorularla karşı karşıya kalmalarındansa hoş talimatlarda bulunun ve isteklerinizi anladıklarından emin olun. “Akşam yemeğimizin kokusunu alabiliyor musun?” gibi küçük anımsatıcılar çoğunlukla işe yarar. Doktorla görüşmeye gittikten sonra dondurma yedirmek gibi görevleri tamamlamaları için teşviklerde bulunun.

8. Duygusuzluk ve Depresyon:

Alzheimer hastası biri kendini geri çekebilir, yaşam sevincini kaybedebilir, yorgun ve motivasyonsuz hissedebilir. Depresyon ağlama nöbetleri, kilo kaybı ya da yorgunluk şeklinde ortaya çıkabilir.

Öneri: Sevdiğiniz kişinin hislerini bilin ve davranışlarını terapistiyle konuşun, depresyonsa ilaçlarla tedavi edilebilir. Başarıyla tamamlayabileceği faaliyetlere teşvik edin ve küçük görevlerde bile tamamladığı için iltifatta bulunun. Müzik, hayvanlar ya da eski fotoğraflar neşelendirmekte çok iyidirler.

Değişen Davranışları Takip Etme:

Uzmanlara göre bu gibi değişen davranışlarla baş etmenin en faydalı yolu değişen davranışlar için günlük tutmaktır. Diğer sorumluluklarınızla birlikte biraz gözünüzü korkutabilir fakat altta yatan nedenleri açıklığa kavuşturmak ve gelecekteki hadiseleri azaltmak için yardımcı olabilir. Mesela, sevdiğiniz kişinin ilaçlardan dolayı halüsinasyon görmeye başladığını keşfedebilirsiniz.
İstenmeyen davranışların sebebinin kişi değil hastalık olduğunu ve şefkatli bir bakımın onlara yardımcı olacağını unutmayın. Sevdiğiniz kişinin davranışlarını yönlendirmeden ve anlamsız isteklerini hayır diye cevaplamadan önce hislerini onaylamak aşırı tepkileri ortadan kaldırıp hastanın haysiyet duygusunu korumasına yardımcı olabilir. Uzmanlar, bakıcıların genellikle akıl rahatsızlığı olan kişilerin seviyesine göre konuşarak onların davranışlarını yönlendirebileceklerini söylüyor. Sevdiğiniz kişi kız kardeşinin onu zorla alışverişe götürdüğünü iddia ediyorsa, kız kardeşinin ölmüş olduğunu hatırlatacak ne zaman sorusunu sorun. Uzmanlar akıl rahatsızlığı olan sevdiğiniz kişiyle daha iyi iletişime geçmek ve bu duygu yüklü anıları ortaya çıkarmak için birkaç yöntem öneriyor.

Bakıcı Bakımı:

Yaklaşık 15 milyon Amerikalı Alzheimer ya da diğer akıl rahatsızlıklarından dolayı ücretsiz bakım görüyor. Alzheimer hastaları yaşadıkları depresyon ve yalnızlık duygusundan dolayı daha çok öfkeli olabilirler. Hatta inanılmaz derecede fiziksel zararlar bile verebilirler. Bu nedenle, bakıcıların kendi kişisel hayatlarını da unutmamaları gerekir. Konuşma ve anlama yeteneğini yitirmiş Alzheimer hastası biri dünyayı anlamak için sürekli bakıcısından ipuçları ister. Bakıcının ses tonunu, yüz ifadesini ve vücut dilin tam anlamıyla okuyabilirler. Bakıcı yorgun, gergin, üzgün olduğunda, hemen anlarlar ve genelde bakıcıları olumsuz şekilde etkilerler.
Bu yüzden kendinizi ön plana koymanızın bencillik olmadığını aksine Alzheimer hastası sevdiğiniz kişiye daha iyi bir bakım için gayret ettiğinizin belirtisi olduğunu unutmayın…

Bir önceki yazımız olan PARKİNSON HASTASI YAŞLILARIN BAKIMI İLE İLGİLİ SORULAR VE CEVAPLARI başlıklı makalemizde Parkinson, Yaşlı Bakımı ve Yaşlılar hakkında bilgiler verilmektedir.

İlgili mesajlar

Yorum yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*